از دل آوار تا فرهنگ جهاد؛ قصه‌ای که از فردوس آغاز شد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی نهبندان خبر و بنقل از «خاورستان»، ۱۳ شهریور برای مردم فردوس تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ یادآور روزهایی است که زمین لرزید، خانه‌ها فرو ریخت، هزاران خانواده داغدار شدند و شهری در میان آوارها چشم به دست یاری دوخت؛ اما درست در همان روزهای تلخ، بذر حرکتی کاشته شد که سال‌ها بعد نام «جهاد» و «خدمت مردمی» به خود گرفت.

زلزله سال ۱۳۴۷ فردوس و مناطق اطراف، یکی از تلخ‌ترین حوادث طبیعی تاریخ خراسان را رقم زد. خانه‌های مردم در محله‌های مختلف شهر ویران شد و بسیاری از خانواده‌ها در شرایطی قرار گرفتند که حتی ابتدایی‌ترین امکانات زندگی را در اختیار نداشتند. اسباب زندگی زیر آوار مانده بود و بازماندگان، علاوه بر تحمل داغ عزیزان، با بحران تأمین غذا، سرپناه و نیازهای اولیه مواجه بودند.

در چنین شرایطی، هنوز یکی دو روز از وقوع زلزله نگذشته بود که کاروانی از مشهد راهی فردوس شد؛ کاروانی که در رأس آن طلبه‌ای جوان و ۲۹ ساله قرار داشت؛ سیدعلی خامنه‌ای، روحانی جوانی که بعدها به رهبر معظم انقلاب اسلامی تبدیل شد.

آغاز یک حرکت متفاوت

ورود این گروه به فردوس، صرفاً یک سفر برای توزیع کمک نبود. جمعی از طلاب علوم دینی مشهد، همراه با اقلام غذایی، لوازم زندگی و نیازهای فرهنگی خود را به منطقه رساندند و در کنار مردم زلزله‌زده مستقر شدند.

چادر محل استقرار این گروه که به «چادر شیخ‌ها» معروف شده بود، به پایگاهی برای خدمت‌رسانی تبدیل شد؛ پایگاهی که در آن، علاوه بر توزیع کمک‌ها، وضعیت خانواده‌ها بررسی می‌شد و تلاش می‌شد نیازهای واقعی مردم شناسایی و بر اساس آن پاسخ داده شود.

کمک‌ها از مشهد همچنان به فردوس می‌رسید و گروه جهادی نیز مسئولیت ساماندهی و توزیع آنها را برعهده داشت. اما آنچه این حرکت را از یک امدادرسانی معمولی متمایز می‌کرد، توجه همزمان به نیازهای مادی و معنوی مردم بود.

در کنار توزیع مواد غذایی و وسایل ضروری، جلسات وعظ و تفسیر قرآن نیز در چادرها برگزار می‌شد؛ اقدامی که نشان می‌داد برای این گروه، بازسازی تنها به ساختن دیوارهای فروریخته محدود نبود، بلکه بازگرداندن امید و آرامش به مردم نیز بخشی از امدادرسانی محسوب می‌شد.

وقتی یک طلبه جوان، کنار مردم ایستاد

روایت‌های برجای‌مانده از آن روزها، تصویری متفاوت از حضور سیدعلی خامنه‌ای در فردوس ارائه می‌کند؛ روحانی جوانی که در کنار مردم ماند و تلاش کرد بخشی از بار سنگین مصیبت را از دوش آنان بردارد.

یکی از روایت‌های ماندگار مربوط به راه‌اندازی آشپزخانه‌ای برای مردم زلزله‌زده است. پس از گذشت دو روز، مشخص شد بسیاری از مردم غذای گرم نخورده‌اند. در محله انبیر، محلی برای طبخ غذا آماده شد و جهادگران به پخت و توزیع غذا میان مردم پرداختند.

در روایت‌های نقل‌شده، حتی آمده است که سیدعلی خامنه‌ای شخصاً در توزیع غذا میان مردم مشارکت می‌کرد و غذا را با گاری به چادرهای زلزله‌زدگان می‌رساند.

این رفتار بعدها در خاطرات مردم فردوس ماندگار شد؛ مردمی که می‌گفتند آن روحانی جوان آمده بود تا مهمان آنان باشد، اما در نهایت این مردم بودند که خود را مهمان سفره محبت و خدمت او دیدند.

تولد یک الگو از دل آوار

آنچه در فردوس اتفاق افتاد، به یک امدادرسانی کوتاه‌مدت محدود نماند. گروهی از طلاب و نیروهای مردمی، در کنار زلزله‌زدگان قرار گرفتند و نشان دادند که مدیریت بحران می‌تواند از دل مردم و با تکیه بر اعتماد، اخلاص و حضور میدانی شکل بگیرد.

این تجربه بعدها به یکی از نمونه‌های قابل توجه در روایت فرهنگ جهادی تبدیل شد؛ فرهنگی که در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی در قالب جهاد سازندگی، فعالیت‌های مردمی دوران دفاع مقدس و سپس گروه‌های جهادی و بسیج سازندگی ادامه پیدا کرد.

به همین دلیل، شورای فرهنگ عمومی شهرستان فردوس چند سال قبل ۱۳ شهریور را به عنوان مبدأ و آغاز حرکت اردوهای جهادی نام‌گذاری کرد؛ عنوانی که در سال ۱۴۰۲ در شورای فرهنگ عمومی کشور نیز به تصویب رسید و در تقویم رسمی کشور ثبت شد.

جهادگری که الگو شد

مسئول بسیج سازندگی خراسان جنوبی با اشاره به جایگاه ۱۳ شهریور در تقویم کشور، از برگزاری اجلاسیه‌های ملی جهادگران در فردوس خبر داده و گفته است که امسال پنجمین سال برگزاری این اجلاسیه‌ها در استان است.

به گفته وی، اجلاسیه ملی امسال با نام و یاد شهدای جهاد و خدمت برگزار می‌شود و هدف آن برجسته‌سازی سیره جهادی رهبر معظم انقلاب و تبیین نقش ایشان در بحران‌ها و خدمت‌رسانی به مردم است.

همزمان با این رویداد، رزمایش جهادگران فاطمی ۶ نیز از فردوس آغاز شده است. در خراسان جنوبی صدها گروه جهادی با حضور هزاران جهادگر در حوزه‌های مختلف برای خدمت‌رسانی به مردم مناطق مختلف استان سازماندهی شده‌اند.

خدمات این گروه‌ها از عرصه‌های بهداشت و درمان و دندانپزشکی تا فعالیت‌های عمرانی، فرهنگی و کشاورزی را دربرمی‌گیرد؛ گویی همان بذری که ۵۸ سال قبل در فردوس کاشته شد، امروز در نقاط مختلف کشور شاخه و برگ گسترده است.

از «چادر شیخ‌ها» تا شبکه گسترده جهادی

فردوس امروز تنها محل یادآوری یک زلزله نیست؛ این شهرستان به نمادی برای روایت آغاز یک فرهنگ تبدیل شده است. فرهنگی که در آن، کمک به دیگری تنها یک وظیفه اداری یا سازمانی نیست، بلکه مسئولیتی انسانی و دینی تلقی می‌شود.

در آن روزهای پس از زلزله، امکانات محدود بود، ساختارهای امدادی امروز وجود نداشت و مردم با انبوهی از مشکلات دست‌وپنجه نرم می‌کردند. با این حال، گروهی از جوانان و روحانیون تصمیم گرفتند منتظر نمانند و خودشان وارد میدان شوند.

این همان نقطه‌ای است که تفاوت میان «تماشا کردن بحران» و «ایستادن در کنار مردم» آشکار می‌شود.

روایتی که هنوز ادامه دارد

اکنون پس از گذشت ۵۸ سال، نام فردوس همچنان با آن حرکت گره خورده است. برگزاری اجلاسیه‌های جهادگران، راه‌اندازی اردوهای جهادی و تقدیر از الگوهای خدمت‌رسانی، ادامه همان مسیری است که از میان آوارهای زلزله آغاز شد.

همچنین فراخوان تولید محتوای کشوری با موضوع «جهاد مقدس» و برنامه‌ریزی برای برگزاری دومین دوره «نشان ملی فردوس» با هدف معرفی و تقدیر از الگوهای جهادی کشور، نشان می‌دهد روایت آن روزها همچنان ظرفیت تبدیل شدن به آثار ادبی، مستند، سینمایی و رسانه‌ای را دارد.

۱۳ شهریور، در واقع روایت یک زلزله نیست؛ روایت لحظه‌ای است که در دل یک فاجعه، انسان‌هایی تصمیم گرفتند کنار مردم بایستند. روایت طلبه‌ای جوان است که ۵۸ سال قبل، نخستین اردوی جهادی خود را از فردوس آغاز کرد و تجربه‌ای را به یادگار گذاشت که امروز، نام «حرکت جهادی» بر آن نهاده شده است.

آوارهای فردوس سال‌هاست از چهره شهر کنار رفته‌اند، اما خاطره آن روزها همچنان زنده است؛ خاطره مردمی که در سخت‌ترین روزهای زندگی خود، دست‌هایی را دیدند که برای کمک به سویشان دراز شده بود. شاید راز ماندگاری ۱۳ شهریور نیز همین باشد؛ گاهی یک حرکت کوچک در دل یک بحران، می‌تواند آغاز یک فرهنگ بزرگ برای نسل‌های بعد شود.

انتهای خبر/