مهار ۱۸ میلیون مترمکعب سیلاب در خراسان جنوبی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی اعلام کرد: در پی بارشهای مؤثر سامانههای اخیر، حدود ۱۸ میلیون مترمکعب روانآب سیلاب توسط سازههای آبخیزداری استان مدیریت و مهار شد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی نهبندان خبر و بنقل از خاورستان علیرضا نصرآبادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «خاورستان»، با اشاره به شرایط مناسب بارشی در ماههای اخیر اظهار داشت: به لطف خداوند و با اجرای صحیح برنامههای آبخیزداری در سطح استان، از ابتدای سال جاری تاکنون شاهد شرایط بسیار مطلوبی در مدیریت روانآبها بودهایم؛ بهگونهای که تنها در جریان بارشهای جبهه اخیر و سامانههای فعال، بیش از 18 میلیون مترمکعب روانآب سیلاب در سازههای آبخیزداری استان مهار و مدیریت شده است.
وی افزود: این در حالی است که در مدت مشابه سال آبی گذشته، میزان مدیریت روانآبها تنها حدود ۳۵۰ هزار مترمکعب بود که مقایسه این دو رقم، اهمیت پراکنش بارشها و نقش سازههای آبخیزداری در بهرهبرداری بهینه از نزولات جوی را بهخوبی نشان میدهد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با بیان اینکه مدیریت سیلابها در سطح شهرستانهای مختلف استان متناسب با شرایط اقلیمی و جغرافیایی انجام شده است، تصریح کرد: بیشترین حجم مدیریت روانآب در شهرستانهای نهبندان و سربیشه با بیش از ۴ میلیون مترمکعب بوده است. همچنین در شهرستان طبس و منطقه عشقآباد نیز بیش از ۴ میلیون مترمکعب روانآب مهار شده است.
نصرآبادی ادامه داد: در شهرستان بیرجند حدود ۲ میلیون مترمکعب و در شهرستان خوسف نیز بیش از یک میلیون مترمکعب روانآب مدیریت شده و سایر شهرستانها نیز متناسب با میزان بارش، سهمی از این آبگیریها داشتهاند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از بزرگترین سازههای استان که در پارک جنگلی بیرجند احداث شده نیز بهطور کامل آبگیری شده و نقش مهمی در کنترل سیلابهای ورودی به مناطق پاییندست ایفا کرده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی از آبگیری چهار میلیون و ۸۰۰ هزار مترمکعبی در ۳۰۰ سازه آبخیزداری استان نیز در پی بارشهای روز دوشنبه خبر داد.
کاهش خسارات و بهبود منابع آب در پاییندست
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به آثار مثبت این اقدامات گفت: هدف اصلی از اجرای پروژههای آبخیزداری، کنترل سیلاب و جلوگیری از خسارات احتمالی در پاییندست است که خوشبختانه با مدیریت بهموقع و صحیح سازهها، نهتنها از بروز خسارات جلوگیری شد، بلکه شاهد بهبود کمی و کیفی منابع آب در پاییندست نیز هستیم.
نصرآبادی افزود: بسیاری از سازههایی که در سالهای گذشته احداث شده بودند، ممکن بود دو یا سه سال بدون آبگیری باقی بمانند و حتی برخی این سؤال را مطرح میکردند که این سازهها با چه هدفی ساخته شدهاند؛ اما بارندگیهای اخیر و وقوع روانآبها بهخوبی نشان داد که مکانیابی دقیق و مدیریت اصولی این سازهها تا چه اندازه مؤثر بوده است.
۲۴۰۰ سازه آبخیزداری در خراسان جنوبی
وی با اشاره به آمار کلی سازههای اجراشده در استان اظهار داشت: از ابتدای تفکیک استان خراسان جنوبی تاکنون، حدود ۲۴۰۰ سازه آبخیزداری در سطح استان اجرا شده است. این سازهها شامل انواع سازههای سنگ و ملات، توریسنگی (گابیونی) و خاکی هستند که متناسب با شرایط جغرافیایی هر منطقه در شهرستانهای مختلف پراکنش یافتهاند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی ادامه داد: حجم کلی آبگیری و مدیریت روانآب توسط این سازهها حدود ۸۷ میلیون مترمکعب برآورد میشود. البته این عدد بسته به نوع، شدت و پراکنش بارشها در سالهای مختلف متفاوت است.
کمترین و بیشترین میزان مدیریت سیلاب در سالهای آبی
نصرآبادی با اشاره به نوسانات اقلیمی گفت: در برخی سالهای آبی به دلیل نوع و پراکنش بارشها، میزان مدیریت سیلاب کمتر بوده است؛ بهطوری که کمترین میزان ثبتشده مربوط به سالی با حدود ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار مترمکعب مدیریت روانآب بوده است.
وی افزود: بیشترین میزان مدیریت سیلاب نیز مربوط به سال آبی گذشته با حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب بوده که نشاندهنده ظرفیت بالای سازههای آبخیزداری در شرایط بارشی مناسب است.
کنترل فرسایش خاک؛ هدف مهم آبخیزداری
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با تأکید بر نقش سازههای آبخیزداری در کنترل فرسایش خاک گفت: سازههای سنگی و گاویونی علاوه بر مهار سیلاب، نقش مهمی در رسوبگیری دارند. کاهش شیب تند رودخانهها باعث میشود سرعت جریان آب کاهش یافته و نفوذ آب به داخل رسوبات افزایش یابد که این امر به تغذیه سفرههای آب زیرزمینی کمک میکند.
وی خاطرنشان کرد: رسوبگیری یکی از اهداف اصلی این پروژههاست و برخلاف تصور برخی، نشانه کاهش عملکرد سازه نیست؛ بلکه نشاندهنده عملکرد صحیح آن است.
لایروبی سازهها در دستور کار نیست
نصرآبادی با اشاره به اینکه لایروبی سازهها در دستور کار قرار ندارد، گفت: بهجز برخی سازههای خاکی بزرگ که جدیداً اجرا شدهاند، برای سایر سازهها برنامه لایروبی پیشبینی نشده است. این سازهها دارای لولههای تخلیه هستند که حجم و شدت سیلاب را کنترل کرده و آب و رسوبات را بهآرامی به پاییندست هدایت میکنند.
وی تأکید کرد: از بهرهبرداران درخواست میکنیم به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی اقدام به بستن لولههای تخلیه نکنند؛ چراکه این اقدام میتواند موجب تخریب سازه و کاهش کارایی آن شود. سازه باید آماده آبگیریهای بعدی باشد و رسوبات نیز بهتدریج تخلیه شوند.
هدررفت بالای روانآبها و نیاز به اعتبارات کلان
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به حجم بالای روانآبهایی که سالانه از استان خارج میشود، اظهار داشت: حجم آبهایی که بهصورت روانآب از استان خراسان جنوبی خارج میشود، بسیار بالاست و مدیریت کامل آن نیازمند اعتبارات کلان است.
وی افزود: با وجود محدودیت منابع مالی، طرحهای آبخیزداری همچنان در استان ادامه دارد و با توجه به تأکیدات مقام معظم رهبری و رؤسای جمهور بر امنیت آب، آبخیزداری و کاهش فرسایش خاک، این موضوع یک ضرورت ملی و حتی جهانی محسوب میشود.
پیگیری طرح ملی آبخیزداری مرزی
نصرآبادی تصریح کرد: یکی از برنامههای مهم ما، پیگیری طرح ملی آبخیزداری در مناطق مرزی استان است. در صورت تأمین اعتبارات ملی، میتوان حداقل یکسوم روانآبهایی که به سمت مرزها حرکت میکند را مدیریت کرد.
وی گفت: نمایندگان مجلس در این زمینه همراهی خوبی دارند و امیدواریم این طرح بهصورت الگویی از خراسان جنوبی آغاز و در سطح کشور توسعه یابد.
طرح جالیز؛ الگوی موفق ملی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به اجرای طرح جالیز گفت: این طرح از سال ۱۴۰۲ در قنات فردوس آغاز شد و خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۳ بهعنوان دومین استان کشور در اجرای این طرح معرفی شد.
وی افزود: امسال نیز قرارداد جدیدی در قالب تفاهمنامه با سازمان منابع طبیعی کشور منعقد شده و در حال برگزاری جلسات هماهنگی هستیم. این طرح در قالب ۱۲۲ حوزه آبخیز و حدود ۱۶۰۰ روستا و آبادی اجرا خواهد شد و بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار نفر از جمعیت استان از مزایای آن بهرهمند میشوند.
تأمین اعتبار هزار ۶۲۵ میلیارد تومانی برای قنوات استان
نصرآبادی ادامه داد: در قالب این طرح، حدود ۵۰۰۰ رشته قنات و منبع آبی استان تحت پوشش تأمین اعتبار کامل قرار میگیرد. سهم استان خراسان جنوبی از این پروژه هزار ۶۲۵ میلیارد تومان است که قرارداد آن در سال ۱۴۰۲ منعقد شد.
وی گفت: خراسان جنوبی پس از سیستان و بلوچستان، دومین استان کشور از نظر میزان اعتبار جذبشده در این حوزه است.
نقش فناوری ماهوارهای در مدیریت منابع طبیعی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت استفاده از فناوریهای نوین اظهار داشت: با توجه به وسعت بیش از ۱۴ میلیون و ۶۰۰ هزار هکتاری عرصههای منابع طبیعی استان، انجام پایش، پیشبینی و برنامهریزی به روشهای سنتی امکانپذیر نیست.
وی افزود: استفاده از سامانههای سنجش از دور (RS) و GIS بهترین و کارآمدترین گزینه برای مدیریت منابع طبیعی است و امیدواریم با توسعه زیرساختهای ماهوارهای، شاهد ارتقای این رویکرد در سطح کشور باشیم.
پاسخ به دغدغه مردم درباره خشکهچینهای سنگی
نصرآبادی در پاسخ به پرسشی درباره خشکهچینهای سنگی در برخی روستاها گفت: این سازهها که در پشت قنوات قرار دارند، لزوماً برای ذخیره آب سطحی طراحی نشدهاند. در برخی موارد، این سازهها به تعادل شیب رودخانه رسیدهاند و عملکرد اصلی آنها که کاهش فرسایش و کنترل جریان آب است، بهخوبی انجام میشود.
وی تأکید کرد: حوزه آبخیز مود یکی از موفقترین حوزههای استان است و این سازهها همچنان عملکرد مؤثری دارند و جای هیچگونه نگرانی وجود ندارد.
انتهای خبر/
